จำนวน Core ของสายไฟเบอร์ควรเผื่อกี่เปอร์เซ็นต์ก่อนติดตั้ง

การเผื่อจำนวน Core ของสายไฟเบอร์ออฟติกก่อนติดตั้งเป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะระบบที่ใช้ได้พอดีในวันแรกอาจเต็มเร็วกว่าที่คาดเมื่อมีการเพิ่ม Network, CCTV, Access Point, Server, อาคารใหม่ หรือระบบสำรองในอนาคต

สำหรับงานออกแบบจริง comsiam แนะนำว่าไม่ควรเลือกจำนวน Core เท่ากับจำนวนที่ใช้จริงพอดี โดยทั่วไปควรเผื่ออย่างน้อยประมาณ 25–50% และสำหรับ Backbone สำคัญหรือเส้นทางที่เดินสายใหม่ยาก อาจเผื่อมากกว่านั้นตามแผนขยายของโครงการ

ทำไมต้องเผื่อ Core ของสายไฟเบอร์

เหตุผลหลักคือ Fiber Backbone มักมีอายุการใช้งานยาวกว่าอุปกรณ์ Network

Switch, Router หรือ SFP อาจมีการเปลี่ยนรุ่นหลายครั้ง

แต่ Cable ที่ฝังดิน เดินใน Shaft หรือแขวนระหว่างอาคารอาจใช้งานเป็นเวลาหลายปี

ดังนั้นการเผื่อ Core ตั้งแต่วันแรกช่วยลดโอกาสที่ต้องเดินสายใหม่ในอนาคต

ควรเผื่อ Core กี่เปอร์เซ็นต์

ไม่มีเปอร์เซ็นต์เดียวที่เหมาะกับทุกโครงการ

แต่สามารถใช้แนวทางคร่าว ๆ ได้ดังนี้

เผื่อประมาณ 25%

เหมาะกับ

• ระบบที่ขยายไม่มาก
• แนวสายเดินใหม่ง่าย
• อาคารขนาดเล็ก
• Link ที่ไม่สำคัญมาก

เผื่อประมาณ 50%

เหมาะกับ

• Backbone
• อาคารสำนักงาน
• โรงงาน
• เชื่อมระหว่างอาคาร
• ระบบที่มีแนวโน้มเติบโต

เผื่อมากกว่า 50%

เหมาะกับ

• Campus
• Data Center
• ISP
• Telecom
• โครงการระยะยาว
• เส้นทางที่เดินใหม่ยากมาก

เปอร์เซ็นต์เหล่านี้เป็นแนวทาง ไม่ใช่ข้อบังคับตายตัว

ตัวอย่าง ใช้จริง 2 Core ควรเลือกกี่ Core

ถ้าใช้จริง 2 Core

ตัวเลือกที่พบได้คือ

• 2 Core = ไม่มี Spare
• 4 Core = เผื่อ 100%
• 6 Core = เผื่อมากขึ้น

สำหรับ Link ที่สำคัญ 4 Core มักเป็นตัวเลือกที่คุ้มมาก

เพราะใช้ 2 Core และเหลืออีก 2 Core สำรอง

ใช้จริง 4 Core ควรเลือกกี่ Core

ถ้าใช้จริง 4 Core

อาจเลือก

• 6 Core
• 8 Core
• 12 Core

ถ้าต้องการเผื่อประมาณ 50%

6 Core อาจเพียงพอในบางงาน

แต่ถ้าแนวสายเดินใหม่ยาก 12 Core อาจคุ้มกว่าในระยะยาว

ใช้จริง 6 Core ควรเลือกกี่ Core

ถ้าใช้จริง 6 Core

การเลือก 12 Core จะทำให้เหลือ 6 Core สำรอง

คิดเป็นการเผื่อประมาณ 100%

ฟังดูมาก แต่สำหรับ Backbone สำคัญอาจเหมาะสม เพราะค่าเพิ่มของ Cable มักน้อยกว่าค่าแรงเดินสายใหม่

ใช้จริง 12 Core ควรเลือก 24 Core หรือไม่

ในหลายโครงการเหมาะมาก

โดยเฉพาะถ้าเป็น

• อาคารหลายชั้น
• โรงงาน
• Campus
• Backbone ระหว่างอาคาร

การเลือก 24 Core ทำให้เหลือ 12 Core สำหรับขยายในอนาคต

ใช้จริง 24 Core ควรเลือก 48 Core ไหม

ถ้าเป็น Main Backbone ที่มีแนวโน้มเติบโต การเลือก 48 Core เป็นตัวเลือกที่ดี

โดยเฉพาะถ้าต้องรองรับ

• อาคารเพิ่ม
• CCTV เพิ่ม
• Network Segment เพิ่ม
• Redundancy

แต่ถ้าระบบคงที่และเดินสายใหม่ง่าย อาจไม่จำเป็นต้องเผื่อถึง 100%

Spare Core คืออะไร

Spare Core คือ Fiber ที่ติดตั้งไว้แล้วแต่ยังไม่ถูกนำมาใช้งาน

ประโยชน์คือสามารถนำมาใช้เมื่อ

• Core เดิมเสีย
• เพิ่ม Link ใหม่
• เพิ่มระบบใหม่
• สร้าง Backup Link
• เพิ่มอาคารหรือ Zone

โดยไม่ต้องเดิน Cable ใหม่

Dark Fiber ต่างจาก Spare Core หรือไม่

แนวคิดใกล้เคียงกัน แต่คำว่า Dark Fiber มักหมายถึง Fiber ที่ติดตั้งแล้วแต่ยังไม่มี Optical Signal ใช้งาน

Spare Core คือ Core สำรองใน Cable เดียวกัน

ดังนั้น Spare Core สามารถถือเป็น Dark Fiber ได้ในช่วงที่ยังไม่ได้เปิดใช้งาน

ทำไมไม่ควรใช้ Core เต็มตั้งแต่วันแรก

ถ้าใช้เต็มทั้งหมด จะไม่มีความยืดหยุ่นเมื่อเกิดปัญหา

ตัวอย่างเช่น

สาย 12 Core ใช้ครบ 12 Core

หากต้องเพิ่มอีก 1 Link แบบ Duplex จะต้องการเพิ่มอีก 2 Core

แต่ไม่มี Core เหลือ

ผลคืออาจต้องเดิน Cable ใหม่ทั้งเส้น

ควรเผื่อ Core สำหรับ Core เสียหรือไม่

ควร

แม้ Fiber Cable จะมีความทนทาน แต่ความเสียหายสามารถเกิดได้จาก

• การดึงสาย
• การกดทับ
• งานก่อสร้าง
• สัตว์กัด
• การสไปซ์ผิดพลาด
• Bend เกินกำหนด

Spare Core ช่วยให้สามารถย้ายระบบได้เร็วขึ้น

ระบบสำคัญควรมี Spare กี่ Core

ระบบที่สำคัญมากควรมี Core สำรองอย่างน้อยหนึ่งชุดสำหรับ Link หลัก

ตัวอย่างเช่น

Link ใช้ 2 Core

ควรมีอีก 2 Core เป็น Spare

ทำให้สามารถสลับระบบได้หากคู่หลักมีปัญหา

จำนวน Core ควรคิดจาก Link หรืออุปกรณ์

ควรคิดจาก Link Architecture

ไม่ควรนับจำนวน Switch หรืออุปกรณ์อย่างเดียว

ตัวอย่างเช่น Switch 10 ตัวอาจไม่ได้ต้องใช้ 20 Core หาก Switch เหล่านั้นเชื่อมผ่าน Distribution Architecture เดียวกัน

ต้องออกแบบ Topology ก่อนคำนวณ Core

Duplex ใช้กี่ Core

ระบบ Duplex ทั่วไปมักใช้

2 Core ต่อ 1 Link

หนึ่ง Core สำหรับส่ง

อีก Core สำหรับรับ

ดังนั้น 10 Links อาจต้องใช้ 20 Core

ก่อนรวม Spare

BiDi ช่วยลดจำนวน Core ได้หรือไม่

ได้

BiDi Transceiver สามารถใช้ Fiber เพียง 1 Core ต่อ Link โดยใช้ความยาวคลื่นต่างกันในการส่งและรับ

ช่วยลดจำนวน Core ที่ต้องใช้

แต่ต้องเลือก SFP เป็นคู่ที่ตรงกัน

และต้องวางแผน Wavelength ให้ถูกต้อง

PON ใช้ Core น้อยกว่าหรือไม่

ระบบ PON สามารถใช้ Fiber หนึ่ง Core เพื่อกระจายไปยังผู้ใช้งานหลายรายผ่าน Optical Splitter

จึงใช้ Core อย่างมีประสิทธิภาพมาก

แต่ Architecture แตกต่างจาก Active Ethernet

ควรออกแบบให้ตรงกับประเภทระบบตั้งแต่ต้น

อาคารหลายชั้นควรเผื่อ Core อย่างไร

ควรคำนวณ

1. จำนวนชั้น
2. จำนวน Telecom Room
3. Link ต่อชั้น
4. ระบบสำรอง
5. ระบบอื่นที่ใช้ Fiber
6. แผนเพิ่มชั้นหรืออุปกรณ์

จากนั้นจึงเพิ่ม Spare Capacity

อย่ากำหนดจำนวน Core จากจำนวนชั้นเพียงอย่างเดียว

โรงงานควรเผื่อเยอะกว่าสำนักงานหรือไม่

หลายกรณีควรเผื่อมากกว่า

เพราะโรงงานมักเพิ่ม

• Machine
• PLC
• CCTV
• Production Line
• Warehouse
• Automation

ภายหลังได้บ่อย

และการหยุดระบบเพื่อเดิน Backbone ใหม่อาจมีต้นทุนสูง

Campus ควรเผื่อ Core เท่าไร

Campus ควรเผื่อสูงกว่าระบบทั่วไป

เพราะมีโอกาสสร้างอาคารเพิ่มหรือเพิ่มบริการใหม่

ตัวอย่างเช่น ถ้าคำนวณใช้จริง 48 Core

อาจเลือก 96 Core

หรือมากกว่านั้นตาม Master Plan

Data Center ควรเผื่อแบบไหน

Data Center ควรดูทั้งจำนวน Core และ Port Density

นอกจากเผื่อ Cable แล้วต้องเผื่อ

• ODF
• Patch Panel
• Tray
• Rack Space
• Adapter

ด้วย

มี Core สำรองแต่ไม่มี Port ก็ไม่ช่วยมากนัก

เผื่อ Core แต่ไม่เผื่อ ODF จะเกิดอะไรขึ้น

อาจมี Fiber เหลืออยู่ใน Cable แต่ไม่มีพื้นที่ Terminate

ทำให้ต้อง

• เปลี่ยน ODF
• เพิ่ม Enclosure
• เปลี่ยน Patch Panel

ภายหลัง

ดังนั้น Capacity ของ Cable และ ODF ควรวางแผนไปพร้อมกัน

ต้องเผื่อ Splice Tray ด้วยหรือไม่

ต้อง

Splice Tray ต้องรองรับจำนวน Core ทั้งที่ใช้และ Core ที่อาจนำมาใช้ภายหลัง

โดยเฉพาะสาย 24, 48, 96 หรือ 144 Core

ควรออกแบบ Tray Capacity ให้เพียงพอ

Core สำรองต้องสไปซ์ไว้เลยไหม

ขึ้นอยู่กับนโยบายของโครงการ

สามารถเลือกได้สองแบบ

สไปซ์ไว้ล่วงหน้า

ข้อดีคือพร้อมใช้งานเร็ว

เก็บไว้เป็น Spare

ข้อดีคือลดจำนวนงาน Splice ในวันติดตั้ง

สำหรับ Backbone สำคัญ ควรพิจารณาความรวดเร็วในการ Recovery ด้วย

Core สำรองควรทดสอบหรือไม่

ควร

แม้ยังไม่ได้ใช้งานก็ควรตรวจว่ามี Continuity และคุณภาพดีตั้งแต่ส่งมอบ

เพื่อไม่ให้ถึงวันที่ต้องใช้แล้วพบว่า Core สำรองมีปัญหา

ต้องทำ Core Mapping หรือไม่

ควรทำทุกโครงการที่มีหลาย Core

ตัวอย่าง

Core 1–2 = Main Network
Core 3–4 = CCTV
Core 5–6 = Backup
Core 7–12 = Spare

เอกสารนี้ช่วยลดความผิดพลาดมาก

Core Mapping ควรเก็บข้อมูลอะไร

ควรระบุ

• Cable ID
• Core Number
• Fiber Color
• Tube Color
• Source
• Destination
• Service
• Status

เช่น Active, Spare หรือ Reserved

Core สำรองควร Label ว่าอะไร

ควร Label เช่น

SPARE

หรือ

RESERVED

เพื่อไม่ให้ช่างนำไปใช้โดยไม่ได้ตรวจแผนระบบก่อน

ต้องเผื่อจำนวน Core ตามเปอร์เซ็นต์อย่างเดียวหรือไม่

ไม่ควร

เปอร์เซ็นต์เป็นเพียงตัวช่วย

สิ่งสำคัญกว่าคือดู

• Growth Plan
• จำนวนอาคาร
• จำนวน Link
• ความยากในการเดินสายใหม่
• ค่า Downtime
• งบประมาณ

ร่วมกัน

สูตรคำนวณแบบง่าย

สมมติใช้จริง 16 Core

ถ้าต้องการเผื่อ 25%

16 × 1.25 = 20 Core

จึงควรขยับไปขนาดมาตรฐานถัดไป เช่น 24 Core

ถ้าต้องการเผื่อ 50%

16 × 1.50 = 24 Core

จึงเลือก 24 Core ได้พอดี

จำนวน Core มาตรฐานที่พบได้บ่อย

ตัวอย่างเช่น

• 1 Core
• 2 Core
• 4 Core
• 6 Core
• 8 Core
• 12 Core
• 24 Core
• 48 Core
• 96 Core
• 144 Core

จึงควรปัดขึ้นไปยังจำนวน Core มาตรฐานที่มีจำหน่ายและเหมาะกับโครงการ

ถ้าเผื่อ Core มากเกินไปเสียอะไร

ข้อเสียหลักคือ

• ราคาสายสูงขึ้น
• ODF ใหญ่ขึ้น
• Splice Tray มากขึ้น
• งานจัดการซับซ้อนขึ้น

จึงไม่ควรเผื่อแบบไม่มีเหตุผล

แต่ควรเทียบกับต้นทุนการเดินสายใหม่

การสไปซ์ Core จำนวนมากต้องวางแผนอย่างไร

เมื่อ Core เพิ่มขึ้น ควรมี

• Splice Plan
• Core Mapping
• Color Code
• Label
• Test Sheet

ครบถ้วน

สำหรับระบบหลาย Core สามารถดูรายละเอียด บริการสไปซ์สายไฟเบอร์ออฟติก เพื่อศึกษาแนวทางการ Fusion Splice และตรวจสอบ Link เพิ่มเติม

วิธีเลือกเปอร์เซ็นต์เผื่อแบบง่ายที่สุด

เผื่อ 25%

เมื่อระบบค่อนข้างคงที่และเดินใหม่ง่าย

เผื่อ 50%

เหมาะกับ Backbone ทั่วไปที่คาดว่าจะขยาย

เผื่อ 100%

เหมาะกับ Link ขนาดเล็กหรือโครงการที่เดินสายใหม่ยากมาก

ตัวอย่างใช้ 2 Core แล้วเลือก 4 Core

เป็นการเผื่อ 100% แต่เพิ่มต้นทุนไม่มากนัก

สรุป ควรเผื่อ Fiber Core กี่เปอร์เซ็นต์

สำหรับโครงการทั่วไป ควรพิจารณาเผื่อประมาณ 25–50%

สำหรับ Backbone สำคัญหรือระบบที่เดินสายใหม่ยาก สามารถเผื่อ 50–100% หรือมากกว่า ตามแผนการเติบโต

ตัวอย่างที่พบได้บ่อยคือ

ใช้ 2 → เลือก 4 Core

ใช้ 6 → เลือก 12 Core

ใช้ 12 → เลือก 24 Core

ใช้ 24 → เลือก 48 Core

แต่ไม่ควรใช้สูตรนี้แบบตายตัวทุกโครงการ

หลักที่ comsiam ให้ความสำคัญคือ จำนวน Core ต้องถูกออกแบบจากความต้องการวันนี้ + Core สำรอง + แผนขยายในอนาคต เพราะการเผื่อให้เหมาะสมตั้งแต่ต้นเกือบทุกครั้งง่ายกว่าการเดิน Backbone ใหม่เมื่อระบบเต็ม